Zeytin ağacı kesme tahtası bakımı: yıka, kurut, yağla

Her kullanımdan sonra

1. Artıkları bir sıyırıcı ya da bıçağın sırtıyla alın.
2. Ilık su ve az bulaşık deterjanıyla, yumuşak bir süngerle iki yüzü de yıkayın.
3. Durulayın ve hemen kuru bir havluyla silin.
4. Tahtayı dik olarak, iki yüzü de hava alacak şekilde kurumaya bırakın. Düz bırakılan tahtanın alt yüzü nemli kalır ve tahta eğilmeye başlar.

Koku ya da leke kaldıysa

Sarımsak, soğan ve balık kokusu ya da pancar lekesi zamanla her tahtada olur. Tahtanın üzerine bir avuç iri tuz serpin, yarım limonu kesik yüzüyle tuzun üzerinde gezdirerek ovun. Tuz hafif bir aşındırıcı gibi çalışır, limon kokuyu ve lekeyi açar. Birkaç dakika bekletip durulayın, kurulayıp dik kurutun.

İnatçı koku için bir kaşık karbonatı birkaç damla suyla macun yapıp yüzeye sürün. Seyreltilmiş beyaz sirke de yüzeyi tazeler, ama ahşabı kuruttuğu için sonrasında tahtayı yağlayın.

Ayda bir yağlama

Yağ, ahşabın liflerini doldurur, suyu ve kokuyu dışarıda tutar, damarı canlandırır. Kuru, açık renge dönmüş ve pürüzlenmiş bir tahta yağ istiyor demektir.

Kuru, açık renge dönmüş ve pürüzlenmiş bir tahta yağ istiyor demektir.

• Gıdaya uygun mineral yağ: kokusuzdur, acımaz, uzun süre bozulmaz. En güvenli seçim.
• Zeytinyağı: elinizin altındadır, kullanılabilir. İnce sürün ve fazlasını mutlaka alın. Kalın bırakılan bitkisel yağ zamanla acıyıp koku yapabilir.
• Balmumu ve yağ karışımı: yağdan sonra ince sürülünce yüzeyde suyu iten bir katman bırakır.

Yağı temiz ve kuru tahtaya, liflerin yönünde ince bir katman olarak sürün. Alt yüzü ve kenarları da unutmayın. Bir gece emilmeye bırakın, sabah fazlasını kuru bir bezle alın. Yüzey yapışkan değil, ipeksi olmalı. Yeni bir tahtayı ilk kullanımdan önce de böyle bir kez yağlayın.

Yılda bir ya da iki kez: yüzeyi yenilemek

Her tahta zamanla bıçak izleriyle dolar, bu kullanılmışlığın işaretidir. İzler derinleşip artık ve nem tutmaya başlarsa yüzeyi tazeleyin:

1. Kuru tahtayı 120 kumluk zımparayla, liflerin yönünde ve her yerinde eşit baskıyla zımparalayın.
2. 180-240 kumluk zımparayla pürüzsüzleştirin, tozu nemli bir bezle alın.
3. Kuruyunca ilk kullanımdaki gibi yağlayıp bir gece bekletin.

Tahtayı çatlatan dört şey

Ahşap nemle genişler, kurudukça büzülür. Çatlak ve eğilme, bu hareketin bir yüzde öbüründen hızlı olmasından doğar.

• Bulaşık makinesi: sıcak su, buhar ve kurutma ahşabı hem çatlatır hem eğer.
• Suda bekletmek: lifler suyu emer, şişer, kururken çatlar.
• Kalorifer, ocak ya da güneş alan pencere önü: hızlı kuruma da çatlatır.
• Yalnız üst yüzü yağlamak: iki yüz farklı hızda nem alır ve tahta kavislenir.

Kılcal bir çatlak görürseniz tahtayı daha sık yağlayın. Yağ lifleri besler ve çatlağın büyümesini yavaşlatır.

Saklarken

Tahtayı kuru, havadar bir yerde, dik ya da asılı saklayın. Dolapta üst üste yığılan tahtalar nemi hapseder, düz yatırılan tahtanın alt yüzü hava almaz. Duvara asılan bir tahta hem yer kazandırır hem de iki yüzünün eşit kurumasını sağlar.

Plastik, bambu ya da ahşap?

Kesme tahtası alırken en sık sorulan soru bu. Üçünün de mutfakta yeri var:

• Plastik tahta ucuzdur ve bulaşık makinesine girer. Bıçak izleri derinleştikçe temizlenmesi zor oyuklar açılır ve değiştirilmesi gerekir. Çiğ et için ikinci tahta olarak işe yarar.
• Bambu hafif ve ekonomiktir. Ama sert ve silisli bir yapısı olduğu için ağzı ahşaptan daha hızlı köreltir. Çoğu da yapıştırılmış şeritlerden oluşur.
• Zeytin, meşe ya da ceviz gibi ahşaplar bıçağa en nazik olanlardır, doğru bakımla uzun ömürlüdür ve zımparalanarak yenilenir.

Çoğu ev mutfağı için günlük doğrama ve sunumda ahşap, yanında çiğ et için ikinci bir tahta yeterli olur.

Neden zeytin ağacı?

Zeytin ağacı yavaş büyüyen, sık lifli ve yoğun bir ağaçtır. Yüzeyi sert ve pürüzsüzdür, suyu ve kokuyu daha az emer. Bıçak darbesine dayanır ama camın ya da taşın aksine ağzı köreltmez. Doğramacı Santoku gibi ince ağızlı bıçaklar ahşapta keskinliğini çok daha uzun korur.

Zeytin ağacı kesme tahtalarımızın her biri tek parça ağaçtan yapılır ve şeklini ağacın kendisinden alır. Her modelden yalnız bir tane var. Alt yüz düz kesme yüzeyi, üst yüz oluklu servis yüzü olarak işlenir. Kesimi düz yüzde yapın, oluklu yüzü sofraya ayırın, böylece servis yüzü bıçak izinden korunur.